Perchnogaeth Cŵn Cyfrifol

Meddwl prynu ci?

Ewch i gael gwybod beth sydd angen i chi ei wybod ynglŷn â phrynu’r un iawn i chi a’ch teulu.

Gall bod yn berchen ar gi ddod â llawer iawn o bleser ond mae nifer o gyfrifoldebau ynghlwm â hynny hefyd. Gall cŵn fod yn beryglus ac yn niwsans mewn sawl ffordd. Mae llawer o bethau y gall perchnogion cŵn eu gwneud er mwyn lleihau’r risgiau:

Diogelwch Cŵn

Eich cyfrifoldeb chi yw sicrhau nad oes modd i’ch ci ddianc o gartref. Gall cŵn sy’n crwydro achosi gwrthdrawiadau traffig y ffordd, ymosod ar blant neu eu hanafu’n ddifrifol, rhedeg ar ôl anifeiliaid fferm a baeddu ar y stryd. Os yw ci yn ymddangos fel nad oes neb gydag ef gallai gael ei gludo i’r cynel lleol gan y warden cŵn.

Mae Gorchymyn Rheoli Cŵn 1992 yn nodi fod yn rhaid i’ch ci wisgo coler gydag enw a chyfeiriad y perchennog arno, neu wedi’i nodi ar dag pan fydd mewn lle cyhoeddus.

Cŵn allan o reolaeth

Mae’n bwysig eich bod chi’n cadw eich ci o dan reolaeth bob amser.

Mae Deddf Cŵn Peryglus 1991 yn nodi bod unrhyw gi allan o reolaeth mewn modd peryglus os:

  • yw’n anafu unigolyn, neu
  • yw’n ymddwyn mewn ffordd sy’n poeni rhywun y bydd yn eu hanafu nhw.

Mae’r gyfraith yn berthnasol ymhobman gan gynnwys ar eiddo preifat. Gall llys orchymyn i gi gael ei ddifa os byddant allan o reolaeth mewn modd peryglus.

Lle bydd cŵn yn ymosod ar gŵn eraill neu’n achosi niwsans cyffredinol, gellir cymryd camau yn unol â Deddf Ymddygiad Gwrthgymdeithasol 2014 er mwyn sicrhau bod cŵn yn cael eu cadw o dan reolaeth.

Newidiadau i Ddeddfwriaethau Cŵn Peryglus

Daeth y Ddeddf Cŵn Peryglus i rym yng Nghymru a Lloegr ar 13 Mai, 2014. Mae’r Ddeddf yn berthnasol i’r holl berchnogion cŵn, beth bynnag eu maint neu frîd.

Mae newidiadau i’r Ddeddf yn golygu y gall perchnogion cŵn wynebu cael eu herlyn os bydd eu ci yn ymosod ar rywun yn eu cartref neu ar eiddo preifat, heblaw am os byddant yn ymosod ar dresbaswr. Mae uchafswm y dedfrydau y bydd perchnogion cŵn yn gallu eu hwynebu hefyd wedi cynyddu.

Mae’r dedfrydau uchaf yng Nghymru a Lloegr bellach fel â ganlyn:

  • Hyd at 14 mlynedd, i fyny o ddwy flynedd, am ymosodiad angheuol gan gi
  • Hyd at bum mlynedd, i fyny o ddwy flynedd, am anaf
  • Hyd at dair blynedd os caiff ci cymorth ei ymosod arno (Ci tywys, ci clywed ac ati)

Mae’r newidiadau hefyd wedi rhoi pwerau atal newydd i’r Heddlu a'r awdurdodau lleol er mwyn iddynt allu gweithredu’n gynnar ac atal ymosodiadau gan gŵn cyn iddynt ddigwydd. Mae’r mesurau hyn yn cynnwys camau y gall perchennog y ci eu cymryd er mwyn gwella ymddygiad eu ci, er enghraifft:

  • Mynychu dosbarthiadau hyfforddi cŵn
  • Trwsio ffens yr eiddo er mwyn atal y ci rhag dianc
  • Sicrhau bod y ci yn gorfodi gwisgo mwsel mewn mannau cyhoeddus

Bydd mesurau pellach er mwyn ceisio mynd i’r afael â pherchnogion cŵn anghyfrifol yn dod i rym ym mis Ebrill 2016 pan fydd yn dod yn ofyniad cyfreithiol yng Nghymru a Lloegr i ficrosglodynnu eich ci.

Cŵn a phlant

Mae’r rhan fwyaf o gŵn yn cyd-fyw â phlant yn ddiogel os ydynt wedi byw gyda nhw ers eu bod yn ifanc. Yn anffodus, ers 2005, mae 13 o blant yn y DU wedi marw yn dilyn ymosodiadau difrifol gan gŵn. Roedd 12 o’r rhain yn y cartref a’r anifail anwes teuluol oedd yn gyfrifol.

Mae’n bwysig bod plant yn cael eu dysgu i barchu anifeiliaid ac ni ddylid gadael iddynt drin anifeiliaid fel teganau. Peidiwch byth â gadael ci ar ei ben ei hun gyda phlentyn a dylech oruchwylio bob amser er mwyn sicrhau nad yw’r plentyn yn profocio nac yn cyffroi’r anifail.

Poeni Da Byw

Mae cyfrifoldeb ar berchnogion cŵn i gadw eu hanifeiliaid o dan reolaeth bob amser. Dylid cadw pob ci ar dennyn pan fyddwch yn cerdded unrhyw le ger Da byw.

Mae Deddf Cŵn (Amddiffyn Da Byw) 1953 yn nodi y bydd y perchennog, neu unrhyw un sy’n gyfrifol am y ci yn euog o drosedd os yw’r ci yn poeni da byw ar dir amaethyddol. Mae Deddf Anifeiliaid 1971 yn rhoi’r hawl i ffermwyr saethu cŵn sy’n poeni defaid ar eu tir a does dim ffordd arall o’i atal.

Cŵn yn Baeddu

Mae baw ci yn gallu cario clefyd peryglus o’r enw Toxocariasis, sydd, er ei fod yn brin, yn gallu achosi problemau i iechyd plant, sy’n gallu eu gwneud yn ddall.

Mae cŵn yn baeddu yn drosedd amgylcheddol ac fe allech gael hysbysiad o gosb benodol o £50 neu ddirwy o hyd at £1,000 mewn llys.

Cŵn sydd wedi’u gwahardd

Y bridiau / mathau penodol o gŵn sydd wedi eu gwahardd yn y DU yw:

  • American Pit Bull Terrier
  • Japanese Tosa
  • Dogo Argentino
  • Fila Brazeliero

Wrth asesu os yw ci yn un o fath penodol ai peidio, bydd yr Heddlu hefyd yn ystyried y ffordd mae cŵn wedi eu croes fridio, yn enwedig gyda chŵn o fath Pit Bull. Mae’n bosibl y bydd gan gi sydd wedi’i groesi nodweddion sylweddol ci o fath Pit Bull a bydd yn cael ei ystyried yn perthyn i adran 1, Deddf Cŵn Peryglus 1991.

Gall Heddlu Gogledd Cymru atafaelu eich ci os byddwn yn credu ei fod yn un o fath gwaharddedig.

Y gosb fwyaf am fod â chi sydd wedi’i wahardd yn eich meddiant yw dirwy o £5,000 neu chwe mis yn y carchar neu’r ddau.

Gellir eithrio rhai cŵn rhag y gwaharddiad ond dim ond ar ôl i’r llysoedd roi caniatâd. Mae mwy o wybodaeth am eithrio ar gael drwy wefan DEFRA

Mae’r wybodaeth hon wedi’i darparu gan Adran Gŵn Heddlu Gogledd Cymru. Os hoffech siarad ag un o Drinwyr Cŵn yr Heddlu i gael mwy o gyngor ffoniwch 101 neu cysylltwch â’ch Warden Cŵn lleol.

Microsglodynnu eich ci

Mae 10 miliwn o gŵn, gyda 110,000 o gŵn crwydr yn cael eu delio â nhw bob blwyddyn, sy’n costio £57m i’r trethdalwr ac elusennau anifeiliaid.

Ers Ebrill 2016 mae’n rhaid i’r holl gŵn yng Nghymru a Lloegr gael eu microsglodynnu.

Microsglodynnu eich anifail yw’r ffordd orau o geisio sicrhau y bydd eich anifail yn dod adref os yw’n mynd ar goll neu’n cael ei ddwyn. Yn wahanol i goler neu dag, sy’n gallu disgyn i ffwrdd neu gael eu tynnu, mae microsglodynnu yn ffordd barhaol o adnabod eich ci. Fodd bynnag, mae’r gyfraith hefyd yn dweud bod yn rhaid i bob ci wisgo coler a thag yn cynnwys enw, cyfeiriad a rhif ffôn y perchennog.

Mae nifer o sefydliadau yn cynnig gwasanaeth microsglodynnu cŵn, gan gynnwys yr Ymddiriedolaeth Cŵn sy'n cynnig microsglodynnu cŵn AM DDIM.

Er mwyn dod o hyd i’ch digwyddiad agosaf cliciwch yma